Warmtepompen informatiepagina

Voor het verminderen van het gebruik van fossiele brandstoffen voor het verwarmen van woningen en gebouwen lijkt de warmtepomp de oplossing. Zeker in combinatie met de wens woningen ‘van het gas af’ te halen, wordt de warmtepomp als oplossing het meest genoemd. Maar hoe zit het en is het echt een oplossing?

Een warmtepomp maakt gebruik van het principe van verdamping. Bij de verdamping van een onder druk gebracht medium (lucht, water, koelmiddel) komt warmte vrij. Het onder druk brengen van het medium gebeurt met een pomp, de compressor. Op deze manier wordt de energie gebruikt voor arbeid – het onder druk brengen – omgezet in warmte bij het verdampen. Vandaar de term warmtepomp.

In plaats van aardgas te gebruiken voor het verwarmen van de woning, gebruikt de warmtepomp elektriciteit, plus de energie die is opgeslagen in buitenlucht, grondwater, de bodem, oppervlaktewater en ga zo maar door. Een luchtwarmtepomp haalt bijvoorbeeld 80% van de geproduceerde warmte uit de buitenlucht, en 20% uit het stopcontact.

Soorten warmtepompen

Warmtepompen kun je onderscheiden op grond van het medium: water, lucht of koelmiddel. De afgifte van de warmte van de warmtepomp komt in de vorm van warm water, vergelijkbaar met de normale CV-ketel.

De bodemenergie warmtepomp

De warmtepomp die gebruik maakt van bodemenergie is complex, kostbaar, maar in gebruik wellicht het goedkoopste. Door in de zomer warmte op te slaan in de bodem en deze in de winter weer te gebruiken, kan de pomp twee dingen: zowel koelen als verwarmen. Hiervoor moet een bron gemaakt worden in de bodem onder de woning, op zo’n 80 meter diepte. Wil het systeem maximaal efficiënt werken, dan is de temperatuur van afgegeven warm water voor het verwarmen van relatief lage temperatuur, ongeveer 30 gr. C. Warmteafgiftesystemen als radiatoren zijn dan niet geschikt. Wel vloerverwarming of varianten daarop, zoals muur- of plafondverwarming. Voor bestaande woningen is de warmtepomp met warmte- en koudeopslag in de bodem dus niet altijd geschikt.

  • Laagtemperatuur afgifte systeem noodzakelijk, dus goed geïsoleerde woning
  • Bronboring: bodem onder/rond de woning moet geschikt zijn
  • Verwarmen in winter, koelen in de zomer
  • Complex en kostbaar systeem

De lucht-water warmtepomp

Deze warmtepomp maakt gebruik van de buitenlucht en ziet er net zo uit als de witte dozen met ventilator die we kennen van airconditioning systemen. Ook bij deze pomp is de afgegeven warmte van relatief lage temperatuur. Een afgiftesysteem met convectoren in plaats van radiatoren is dan nodig. Beter nog is vloerverwarming, maar dat kan lang niet altijd in bestaande woningen. Convectoren zijn radiatoren met een zo groot mogelijk oppervlak door het toepassen van dunne lamellen, in plaats van de ribbels van de radiator. Meestal worden ze in een bak in de vloer geplaatst, afgedekt met een rooster. Voor bestaande woningen met houten vloeren kan dit een prima oplossing zijn, in combinatie met goed geïsoleerde gevel en beglazing.

  • Laagtemperatuur afgiftesysteem noodzakelijk, dus goed geïsoleerde woning
  • Plaats nodig tegen gevel of op dak voor de verdamper met ventilator (kans op lawaai)
  • Relatief eenvoudig, modulair systeem, compact in te bouwen
  • Betaalbaar met redelijke terugverdientijd

De lucht-lucht warmtepomp

Deze variant is niets anders dan de bestaande airconditioning met binnen- en buitenunit. Ze worden ook wel comfortunits genoemd; op hotelkamers kom je ze nog wel eens tegen, ze kunnen elektrisch verwarmen en koelen. Door de verbeterde techniek met gebruikmaking van een warmtepomp is het rendement een stuk gunstiger dan de klassieke airconditioner.

De hybride warmtepomp

Als het CV-water van de normale, gasgestookte verwarmingsketel voorverwarmd wordt door een lucht-water-warmtepomp, heb je een hybride oplossing. In het voor- en naseizoen kan de warmtepomp voldoende leveren. Wordt het winters koud, dan springt de gasgestookte ketel bij. Hiermee kan minstens 50% van het gasverbruik gereduceerd worden.

De Hogetemperatuur warmtepomp

De warmtepomp die gebruik maakt van CO2 als koelmiddel wordt een CO2-warmtepomp genoemd. Deze kan veel hogere temperaturen produceren en is dus bruikbaar in woningen met een hogetemperatuur warmteafgiftesysteem (radiatoren).

Nieuwe technieken

Ook uit oppervlaktewater kan warmte gewonnen worden. Momenteel wordt gekeken naar thermische energie uit afvalwater (TEA) en uit oppervlaktewater (TEO), o.a. door de rioolwaterzuivering van Leeuwarden. Wellicht kan het Nieuwe Kanaal een energiebron blijken.

Voorwaarden

Voor het toepassen van een warmtepomp moet de woning voldoen aan een aantal voorwaarden:

  • Goed tot zeer goed geïsoleerd
  • Ventilatie bij voorkeur met warmteterugwinning
  • Laagtemperatuur afgiftesysteem
  • Een min of meer constante temperatuur in de woning

Bekijk hier de informatiepagina van de Rijksoverheid:

Warmtepomp: van gas naar stroom

Terug naar oplossingen

In onderstaand overzicht staan een aantal oplossingen voor het verwarmen van een woning op een rij. Hierin zijn de warmtepompen terug te vinden. Klik op het overzicht om het te vergroten.